PTBP - banner
Aktualności

21 czerwca 2017 r.
Zawód poligrafera w Polsce - szczególny charakter, wymagane kwalifikacje, problem nadzoru
więcej...

18 maja 2017 r.
Relacja z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej "Rola badań psychofizjologicznych w rozumieniu i korekcji funkcjonowania człowieka”.
więcej...

2 kwietnia 2017 r.
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych w sprawie nieprawdziwych tez w publikacjach medialnych dotyczących wykorzystywania badań poligraficznych (wariograficznych) w procedurach kadrowych w instytucjach państwowych.
więcej...

Konferencja na temat nieszczerości – ,,Decepticon 2015”,
Uniwersytet w Cambridge, 24-26.08.2015

 

DecepticonW dniach 24-26 sierpnia 2015 r. na Uniwersytecie w Cambridge zorganizowano konferencję naukową zatytułowaną „Decepticon 2015”. Była to pierwsza konferencja międzynarodowa na temat detekcji nieszczerości, która miała charakter interdyscyplinarny i zgromadziła przedstawicieli ośrodków akademickich (głównie psychologów) oraz praktyków z całego świata. W konferencji wzięli udział m.in. znani naukowcy w dziedzinie detekcji nieszczerości: A. Vrij, T. Levine, G. Ganis, J. Burgoon, J. Hancock i D. Ariely. Obecny był także Prezes Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych Marcin Gołaszewski.
Badaniom poligraficznym poświęcono niewiele miejsca, ponieważ zainteresowania naukowe większości prelegentów koncentrują się aktualnie wokół innych, instrumentalnych i nieinstrumentalnych, metod wykrywania kłamstw. Metody te mają stosunkowo krótką historię i duży potencjał badawczy. Różnią się między sobą wykorzystywanymi technikami (kryteriami analizy) i technologiami, wartością diagnostyczną (dokładnością), poziomem skomplikowania, wymaganym nakładem pracy, kosztami oraz zaawansowaniem badań naukowych związanych z walidacją tych metod.
Do metod nieinstrumentalnych zaliczamy m.in. wywiady strukturyzowane z różnymi kryteriami analizy szczerości wypowiedzi (np. CBCA), analizę lingwistyczną oraz niewerbalne wskaźniki kłamstwa, mikroekspresje. Te ostatnie, choć dość dobrze zbadane (m.in. przez P. Ekmana), są jednak trudne do uchwycenia, trwają bardzo krótko (milisekundy), a ich interpretacja jest czasochłonna. Analiza lingwistyczna (nie tylko manualna, ale także zautomatyzowana ocena fragmentów tekstów pod względem występowania kilkunastu charakterystycznych cech) jest obarczona istotnymi wadami – wrażliwością na różnice kulturowe i wielością języków na świecie. Pod względem praktycznego zastosowania, w sensie pomocniczym, przy rutynowych czynnościach związanych z oceną wiarygodności różnych osób, można rozważać właściwie jedynie sformalizowane sposoby analizy treściowej.
Natomiast do metod instrumentalnych należą wszelkie procedury detekcji nieszczerości z wykorzystaniem specjalistycznej aparatury badawczej, w tym badania poligraficzne. Stosowane w medycynie metody neurofizjologiczne – fMRI oraz EEG – cechują relatywnie wysoki poziom skomplikowania oraz koszty badań, a ich wartość diagnostyczna nie jest wyższa niż tradycyjnego badania poligraficznego (średnio ok. 90%). Zachęcające są metody umożliwiające badanie bezkontaktowe. Na przykład naukowcy z Uniwersytetu w Arizonie (USA) dysponują komputerowymi systemami analizy różnych danych będących potencjalnymi wskaźnikami kłamstwa. Kilku wartościowych wskaźników tego typu, związanych z kierowaniem wzroku, ruchem gałek ocznych, źrenic i powiek może nam dostarczyć okulografia (eye tracking). Z kolei system analizy kinezycznej (ruchu) uwzględnia tzw. śledzenie obszarów spójnych przedstawiających ludzką skórę (skin blob tracking), śledzenie twarzy poprzez wykorzystanie tzw. aktywnego modelu kształtu (active shape model – tj. struktury zawierającej informacje o średnim kształcie obiektu danego typu (twarzy) oraz dane opisujące najbardziej charakterystyczne modyfikacje tego kształtu. Badania nad ruchami ciała w czasie nieszczerości prowadzone są także na brytyjskich uczelniach. Na początku stosowano do tego specjalne kombinezony, ale z powodu praktycznych ograniczeń, zdecydowano się na przystosowanie do badań urządzenia typu Kinect, kompatybilnego z popularną konsolą do gier firmy Microsoft. Na zbyt wczesnym jeszcze etapie badań eksperymentalnych pozostaje natomiast kwestia wykorzystania termowizji, choć testy są aktualnie kontynuowane, także w Polsce, w ramach programów grantowych.
Większość z ww. metod traktowanych odrębnie daje obiecujące, ale nie do końca zadowalające rezultaty. Dlatego podejmuje się próby powiązania danych uzyskanych za pomocą różnych narzędzi diagnostycznych (tak jak w przypadku tradycyjnego poligrafu, który rejestruje kilka różnych zmiennych). Wspomniana grupa naukowców z Uniwersytetu w Arizonie zaprojektowała sprzęt o nazwie AVATAR (Automated Virtual Agent for Truth Assessment in Real-time), który służy ocenie potencjalnych zagrożeń ze strony podróżnych na granicach. Jest to urządzenie w formie kiosku elektronicznego, które rejestruje i przetwarza dane związane z tożsamością (dokumenty, odciski palców, wzrost), głos, dane okulometryczne i kinezyczne (ruch). Średnia dokładność takiej automatycznej analizy wynosi 80%.
Obecnie wydziały badań „psychofizjologicznych” w różnych instytucjach to de facto wydziały badań ,,poligraficznych”. Kwestią czasu wydaje się przemianowanie tych komórek w zespoły ekspertów stosujących interdyscyplinarne podejście w detekcji nieszczerości.
Na konferencji w Cambridge zaprezentowano ponadto szereg interesujących wniosków z badań eksperymentalnych, których omówienie przewidziane jest w 14 numerze „Przeglądu Bezpieczeństwa Wewnętrznego”. Część czasu wolnego uatrakcyjniły z kolei występy „Profesora wśród kieszonkowców”, Boba Arno, który znaczną część swojego życia poświęcił tropieniu złodziejaszków na całym świecie. Doskonale rozpoznaje w tłumie takie osoby, a w sztuce odwracania uwagi i zdolnościach manualnych przebija najlepszych z nich. Próbkę jego umiejętności można obejrzeć tutaj: http://bobarno.com/videos/